Co najbardziej opóźnia inwestycje infrastrukturalne?
Kiedy mówi się o opóźnieniach inwestycji drogowych lub mostowych, najczęściej wskazuje się problemy na placu budowy. Tymczasem doświadczenie pokazuje, że przesunięcia harmonogramów powstają często znacznie wcześniej – na etapie przygotowania inwestycji, projektowania i podejmowania kluczowych decyzji.
W OPTEM od 20 lat uczestniczymy w realizacji mostowych obiektów inżynierskich. Zdobyte doświadczenie pozwala nam wskazać elementy procesu inwestycyjnego, które najczęściej decydują o terminowym przebiegu przedsięwzięcia.
Ryzyka opóźnień można podzielić na dwie grupy:
Etap przygotowania i projektowania:
- przedłużające się procedury administracyjne,
- niekompletna dokumentacja projektowa,
- niewłaściwe rozpoznanie warunków gruntowych i uzbrojenia terenu,
- zbyt późne wprowadzanie zmian projektowych.
Etap realizacji:
- zmiany zakresu robót,
- technologia wymagająca wykonania większości prac na budowie,
- niekorzystne warunki atmosferyczne,
- problemy z dostępnością pracowników, sprzętu i materiałów.
1.Procedury administracyjne
Jednym z największych wyzwań inwestycji infrastrukturalnych jest czas potrzebny na uzyskanie wymaganych decyzji, uzgodnień i pozwoleń.
Do najczęstszych przyczyn opóźnień należą:
- decyzje środowiskowe,
- uzgodnienia z gestorami sieci,
- pozwolenia wodnoprawne,
- procedury ZRID lub pozwolenia na budowę,
- uzgodnienia międzybranżowe,
- odwołania uczestników postępowania,
- konieczność uzupełniania dokumentacji.
Każda z tych procedur może wymagać dodatkowych analiz i konsultacji. W praktyce rozpoczęcie budowy bywa przez to przesuwane o wiele miesięcy względem pierwotnego harmonogramu.
2.Problemy podczas tworzenia dokumentacji projektowej
Jeżeli dokumentacja jest niekompletna, niedostatecznie skoordynowana lub nie uwzględnia rzeczywistych warunków terenowych, problemy ujawniają się najczęściej już po rozpoczęciu robót.
Do typowych przyczyn opóźnień należą:
- kolizje z niezinwentaryzowaną infrastrukturą podziemną,
- odmienne warunki gruntowo-wodne niż wskazane w dokumentacji,
- konieczność przeprojektowania elementów konstrukcyjnych,
- niejednoznaczne rozwiązania techniczne,
- zmiana założeń lub zakresu prac przez Zamawiającego
Każda korekta wymaga czasu na wykonanie obliczeń, opracowanie dokumentacji zamiennej, jej zatwierdzenie, a niekiedy również na ponowne zamówienie materiałów.
Dlatego przed rozpoczęciem budowy warto przeanalizować projekt pod kątem jego wykonalności, dostępności materiałów, kolejności robót oraz możliwości zastosowania rozwiązań konstrukcyjnych.
3.Zmiany zakresu robót w trakcie budowy
Zmiany wprowadzane po rozpoczęciu prac należą do najczęstszych przyczyn opóźnień względem harmonogramu pierwotnego. Mogą oznaczać konieczność:
- opracowania dokumentacji zamiennej,
- wykonania dodatkowych obliczeń,
- uzyskania akceptacji projektanta i inwestora,
- ponownego zamówienia materiałów,
- zmiany technologii lub kolejności robót,
- ustalenia dodatkowego wynagrodzenia i nowego terminu.
Właśnie dlatego tak ważne jest możliwie wczesne określenie rozwiązań docelowej konstrukcji i sposobu jej wykonania. Im bardziej skomplikowany obiekt inżynierski wykonywany na placu budowy, tym większe ryzyko zmian oraz przestojów.
4.Technologia wykonywana całkowicie na placu budowy
Realizacja konstrukcji monolitycznych wymaga wykonania wielu następujących po sobie operacji:
- przygotowania wykopów i podłoża,
- wykonania deskowania i zbrojenia,
- betonowania,
- pielęgnacji i dojrzewania betonu,
- osiągnięcia wymaganej wytrzymałości,
- rozdeskowania konstrukcji,
- wykonania izolacji, zasypek i kolejnych warstw.
Poszczególne etapy są od siebie uzależnione. Opóźnienie jednego z nich przesuwa rozpoczęcie kolejnych prac. Roboty wykonywane na miejscu wymagają także stałej dostępności pracowników, sprzętu, materiałów i transportu.
5.Jak warunki pogodowe wpływają na:
-
a) prace wykonywane na budowie
-
Budownictwo infrastrukturalne jest szczególnie podatne na wpływ pogody. Dotyczy to przede wszystkim robót ziemnych, fundamentowych, betonowych, izolacyjnych i montażowych. -
-Niskie temperatury i mróz
-
Niska temperatura spowalnia wiązanie i twardnienie betonu. Przy temperaturze zbliżonej do 0°C woda w mieszance może zamarznąć, zanim beton osiągnie odpowiednią wytrzymałość, co grozi uszkodzeniem jego struktury.
Przy temperaturach poniżej 5°C betonowanie wymaga stosowania procedur zimowych, takich jak podgrzewanie składników mieszanki, osłanianie i ogrzewanie elementu oraz kontrolowanie temperatury dojrzewającego betonu. Bez odpowiednich zabezpieczeń roboty powinny zostać wstrzymane. -
Nie wolno betonować na zamarzniętym podłożu ani dopuszczać do pozostawienia lodu lub śniegu na zbrojeniu. Przed betonowaniem trzeba je dokładnie oczyścić, co może wymagać oczekiwania na poprawę pogody lub zastosowania osłon i ogrzewania.
-
Mróz utrudnia również roboty ziemne. Zamarzniętego gruntu nie powinno się stosować do wykonywania zasypek, ponieważ po odmarznięciu może dojść do jego osiadania.
-Wysokie temperatury
Upały przyspieszają wiązanie betonu i powodują szybkie odparowywanie wody. Może to prowadzić do:
- trudności podczas układania mieszanki,
- powstawania rys skurczowych,
- nierównomiernego dojrzewania konstrukcji,
- konieczności intensywnej pielęgnacji.
Betonowanie często trzeba wtedy prowadzić rano lub nocą, a konstrukcję chronić przed nasłonecznieniem i utratą wilgoci.
-Intensywne opady deszczu
Deszcz może zatrzymać roboty ziemne, fundamentowe, betonowe i izolacyjne. Woda w wykopach rozmiękcza podłoże i może pogorszyć jego nośność. Przed wznowieniem prac należy ją odpompować, oczyścić wykop i sprawdzić stan gruntu.
Intensywne opady mogą również:
- powodować osuwanie się ścian wykopów,
- uniemożliwiać prawidłowe zagęszczenie zasypek,
- uszkadzać powierzchnię świeżego betonu,
- utrudniać wykonanie izolacji,
- zanieczyszczać przygotowane zbrojenie.
Po długotrwałych opadach konieczna może być wymiana rozmokniętego gruntu lub ponowne przygotowanie podłoża.
-Śnieg, oblodzenie i silny wiatr
Śnieg zalegający w wykopach, na deskowaniu lub zbrojeniu musi zostać usunięty przed rozpoczęciem prac. Betonowanie na oblodzonych powierzchniach jest niedopuszczalne.
Silny wiatr przyspiesza wysychanie świeżego betonu i może uniemożliwić bezpieczną pracę dźwigów. Przekroczenie dopuszczalnej prędkości wiatru oznacza konieczność wstrzymania montażu.
b) produkcję prefabrykatów
W przypadku prefabrykacji większość konstrukcji powstaje w zakładzie produkcyjnym, w warunkach znacznie lepiej kontrolowanych niż na budowie. Warunki pogodowe nie wpływają bezpośrednio na proces prefabrykacji
Produkcja może być prowadzona:
- pod zadaszeniem lub w hali,
- w stabilnej temperaturze,
- z kontrolą mieszanki betonowej,
- z zaplanowaną pielęgnacją elementów,
- niezależnie od deszczu i śniegu występujących na budowie.
Gdy na budowie prowadzone są roboty ziemne i przygotowywane fundamenty, w zakładzie mogą równolegle powstawać elementy konstrukcyjne. Po przygotowaniu placu prefabrykaty są dostarczane i montowane w krótkim czasie.
Sam montaż również zależy od pogody, szczególnie od wiatru, oblodzenia i stanu dróg. Jest jednak zazwyczaj znacznie krótszy niż wykonywanie całej konstrukcji metodą monolityczną, więc w okresie zimowym łatwiej znaleźć okienko pogodowe na wykonanie montażu
Jak ograniczyć ryzyko opóźnień?
Nie na wszystkie czynniki inwestor, projektant lub wykonawca mają wpływ. Prefabrykacja nie skróci procedur administracyjnych ani nie zastąpi prawidłowego rozpoznania warunków gruntowych. Może jednak znacząco ograniczyć ryzyka związane z realizacją.
Zastosowanie prefabrykatów pozwala zmniejszyć:
- liczbę operacji wykonywanych bezpośrednio na budowie,
- uzależnienie robót od temperatury, deszczu i śniegu,
- czas potrzebny na deskowanie, zbrojenie i dojrzewanie betonu,
- ryzyko błędów wykonawczych,
- zapotrzebowanie na pracowników i sprzęt,
- czas występowania utrudnień komunikacyjnych.
Produkcja prefabrykatów może odbywać się równolegle z przygotowaniem placu budowy i wykonywaniem fundamentów. Dzięki temu skraca się czas realizacji, zwiększa przewidywalność harmonogramu i poprawia jakość wykonania.
Podsumowanie
Opóźnienia inwestycji infrastrukturalnych rzadko wynikają wyłącznie z problemów na placu budowy. Ich źródłem są często długotrwałe procedury administracyjne, niepełne rozpoznanie warunków terenowych, zmiany projektowe oraz złożoność realizacji.
Jeżeli:
- ograniczymy zmiany zakresu robót już na etapie projektowania,
- odpowiednio wcześnie wybierzemy technologię,
- skoordynujemy dokumentację i uwzględnimy potencjalne ryzyka,
- będziemy prowadzić równolegle prace na budowie i produkcję prefabrykatów,
- zmniejszymy liczbę procesów uzależnionych od pogody,
możemy realnie skrócić harmonogram i ograniczyć ryzyko opóźnienia całej inwestycji.
Dlatego prefabrykacja odgrywa coraz większą rolę w nowoczesnym budownictwie infrastrukturalnym. Rozwiązania prefabrykowane są dziś powszechnie stosowane w budowie obiektów mostowych, przepustów, przejść dla zwierząt oraz murów oporowych, stanowiąc standard w wielu inwestycjach. Pozwalają realizować obiekty szybciej, bezpieczniej i w bardziej przewidywalny sposób, przy zachowaniu wysokiej jakości oraz trwałości konstrukcji.
